Een begijnhof in beweging

In 2025 heropent het gerestaureerde begijnhof zijn poorten. Het project, onder bouwheerschap van de provincie Limburg
en ontworpen door Bovenbouw Architectuur (BE) en David Kohn Architects (VK), gaat veel verder dan enkel de restauratie van de begijnhofhuizen. Een nieuwe eigentijdse toren, open voor bezoekers, verbindt het hof met de skyline van Hasselt.

De kerkruïne is vandaag een plein en ontmoetingsplaats. De begijnhofhuizen ademen opnieuw creativiteit en kennis als thuisbasis van de faculteit Architectuur en Kunst van UHasselt. In de eens zo gesloten muur met maar één poort is nu een tweede doorgang gemaakt, waardoor het begijnhof het nieuwe groene hart van de stad Hasselt wordt, tussen het vernieuwde Z33 en het Jenevermuseum.  

Begijnhof omstreeks 1780

Tussen 1707 en 1763 bouwen de begijnen huizen op de linkeroever (rechts op de tekening) van de Nieuwe Demer. In 1754 richten ze in het midden van hun ommuurde hof een grootse barokkerk op. Een kleine poort in de muur geeft toegang tot het hof.

Begijnhof omstreeks 1842

In 1780 krijgt het begijnhof een statig poortgebouw, net op de as van de kerk. Zo is het begijnhof compleet. Na de Franse Revolutie krijgt vooral de rechteroever nieuwe functies, als klooster, jongensschool en weeshuis. In 1886 sterft de laatste begijn.

Begijnhof omstreeks 1900

In 1885 nemen de Broeders van Liefde de school over. Tussen hun school en de begijnhofkerk bouwen ze een overdekte galerij. In 1939, een jaar nadat de provincie de site overneemt, wordt het begijnhof een beschermd monument. In 1944, tijdens de Tweede Wereldoorlog, legt een bombardement de kerk in puin.

Begijnhof omstreeks 1958

De gebombardeerde kerk blijft na de oorlog een ruïne. Maar de provincie Limburg restaureert de huizen. In 1946 opent de Provinciale Bibliotheek Limburg haar deuren. Geïnspireerd door Expo 58 bouwt de provincie een nieuwe kunstensite voor hedendaagse kunst. Daar groeit later Z33 uit. In sommige van de huizen komen kunstenaarsateliers.

Het eerste begijnhof buiten de muren

In de tweede helft van de 13de eeuw groeit Hasselt uit tot een voorname stad, met vanaf 1280 een stadsomwalling. Buiten die muren wonen er al voor 1245 begijnen in een klein begijnhof. In 1567 breekt in Hasselt geweld uit. Protestantste ‘beeldenstormers’ vernielen heiligenbeelden en versieringen in de Hasseltse kerken, kloosters en kapellen. Ook het begijnhof wordt verwoest.

Bedevaartvaantje uit de 17de eeuw van Niklaas Sigers (uit BRUYLANT E., La Belgique illustrée, 1890).

Het oude hof in de stad

De begijnen beginnen opnieuw. In 1571 verhuizen ze naar het centrum van Hasselt, waar ze al grond bezitten. Ze bouwen er in 1573 een nieuwe kerk. Omdat hun gemeenschap groeit, kopen ze vanaf 1616 gronden op langs de Nieuwe Demer. In het begin van de 18de eeuw bouwen ze daar op de linkeroever het derde, huidige begijnhof.

Stadsplan Hasselt, ca. 1730 Kunstcollectie van de provincie Limburg